|
|
BIOGRAFI
E SHKURTER
ENVER H0XHA LINDI NE GJIROKASTER, QYTET NE JUG TE SHQIPERISE
ME 16 TETOR
1908. BABAI I TIJ ISHTE NJE NENPUNES I THJESHTE, QE PER SHUME VJET KISHTE
QENE EMIGRANT NE AMERIKE, NENA ISHTE NJE GRUA E THJESHTE SHTEPIAKE.
NJE INFLUENCE TE MADHE NE EDUKIMIN E ENVER HOXHES PATI XHAXHAI I TIJ HYSEN
HOXHA, NJE BURRE QE PER ATE KOHE ISHTE NJE REVOLUCIONAR I VERTETE.
AI PERFAQESOI GJIROKASTREN NE 28/11/1912, DITEN E SHPALLJES SE PAVARESISE
KOMBETARE NE VLORE, KU U KUROREZUA VULLNETI I POPULLIT SHQIPTAR PER TE
QENE I LIRE DHE I PAVARUR NGA PERANDORIA OTOMANE.
ME VONE QENDRIMI I TIJ KUNDER REGJIMIT REAKSIONAR TE MBRETIT ZOG INFLUENCUAN
ME TEJ NE FORMIMIN POLITIK TE ENVER HOXHES.
NE QYTETIN E TIJ NE NDIHEJ FRYMA E PROTESTES KUNDER QEVERISE REAKSIONARE
SHTYPESE E SHFRYTEZUESE , PROTESTE QE ARRITI KULMIN NE
REVOLUCIONIN DEMOKRATIK TE VITIT 1924, MBASI MBAROI SHKOLLEN FILLORE,
VAZHDOI STUDIMET NE LICEUN E GIROKASTRES.
QE NE MOSHEN 16 VJEÇARE ISHTE NDER INISIATORET E PARE SI DHE SEKRETAR
I SHOQATES « STUDENTI » TE GJIROKASTRES, SHOQATE ME SHPIRT
DHE AKTIVITET REVOLUCIONAR E DEMOKRATIK.
UDHEHOQI PROTESTEN E STUDENTEVE PROGRESISTE KUNDER VENDIMIT TE QEVERISE
PER MBYLLJEN E SHOQATES LE GJIROKASTREN E SHKON NE KORÇE KU VAZHDON
STUDIMET NE LICEUN FRANCEZ, NE KETE QYTET LEXOI PER HERE TE PARE «
MANIFESTIN E PARTISE KOMUNISTE » SHKRUAR NGA MARKS - ENGELS, DHENE
NGA PUNETORI REVOLUCIONAR KOÇI BAKO.
NE KETE PERIUDHE NJIHET PER HERE TE PARE ME IDETE E REVOLUCIONIT SOCIALIST
TE TETORIT, SI DHE ME ATO TE REVOLUCIONIT FRANCEZ TE CILAT E ENTUSIAZMUAN
PA MASE NE VEREN E VITIT 1930 PERFUNDOI ME REZULTATE TE SHKELQYERA STUDUDIMET
NE “FAKULTETIN E SHKENCAVE SHOQERORE” NE MONPELJE TE FRANCES.
ISHTE NE DESHIRAT E TIJ TE STUDJONTE FILOZOFI E JURISPUDENCE MERR PJESE
NE LEKSIONE E KONFERENCA TE ORGANIZATES SE PUNETOREVE TE PARTISE KOMUNISTE
FRANCESE.
MBAS NJE VITI NDERON "FAKULTETIN E BIOLOGJISE" DHE SHKON NE
PARIS KU VAZHDON STUDIMET NE UNIVERSITETIN E SORBONES NE FAKULTETIN E
FILOZOFISE.
EDHE KETU FREKUENTON AMBJENTET MARKSISTE TE KRYEQYTETIT FRANCEZ, BASHKEPUNON
ME GAZETEN “UMANITE’” SHKRUAN DISA ARTIKUJ MBI SITUATEN
NE SHQIPERI.
I JEPET MUNDESIA KETU TE STUDJOJE “KAPITALIN”, MARKS DHE «
ANTI DYRING» TE ENGELSIT, PER KETO MOTIVE, QEVERIA E ZOGUT E INFORMUAR,
I NDERPRET BURSEN E STUDIMIT NE NENTOR TE VITIT 1933.
ME NDHIMEN E DISA MIQVE SHQIPTARE SHKON NE BRUKSEL KU PUNESOHET NE KONSULATEN
SHQIPTARE VAZHDON STUDIMET UNIVERSITARE NE “FAKULTETIN JURISPUDENCE"
NE BRUKSEL E NE TE NJEJTEN KOHE KETU LEXON DHE PASURON ME SHUME NJOHURITE
E TIJ ME LITERATURE MARKSISTE-LENINISTE.
EDHE KETU ZBULOHET NGA AGJENTET E ZOGUT DHE PUSHOHET NGA PUNA. NE ZYREN
E TIJ GJENDEN GAZETA, MATERIALE, LIBRA REVOLUCIONARE, NE KETE PERIUDHE
VAZHDONTE STUDIMET ME KORRESPODENCE NE FRANCE E PUNONTE NE BELGJIKE, NE
TE NJEJTEN KOHE VAZHDONTE STUDIMET EDHE NE UNIVERSITETIN E BRUKSELIT.
I NGELUR PA PUNE E NE VESHTIRESI EKONOMIKE NUK MUNDI TE
PRFUNDONTE STUDIMET UNIVERSITARE (VITIN E FUNDIT), DHE NE VEREN E VITIT
1936 KTHEHET
PERFUNDIMISHT NE SHQIPERI.
KALON NJE PERIUDHE TE SHKURTER NE QYTETIN E TIJ TE LINDJES, MERR KONTAKT
ME KOMUNISTE SHQIPTARE, NE KORRIK 1936 NJIHET ME ALI’ KELMENDIN
(KOMUNIST SHQIPTAR), HYN NE LIDHJE ME GRUPIN KOMUNIST TE KORÇES,
I CILI ISHTE ME I ORGANIZUARI NE SHQIPERI.
RIKTHEHET NE KORÇE SI PROFESOR NE LICEUN FRANCEZ TE KORÇES.
ME 7 PRILL 1939 SHQlPERIA PUSHTOHET NGA ITALIA FASCISTE PER IDETE E TIJ
REVOLUCIONARE E ANTIFASHISTE PUSHOHET NGA PUNA.
LE KORÇEN DHE SHKON NE TIRANE, KRYEQYTETI I SHQTPERISE, NE NENDOR
TE VITIT 1939. KETU, PUNON PER PAK KOHE SI PROFESOR NE GJMNAZIN SHTETEROR,
PUSHOHET PERSERI SEPSE TASHME ISHTE KOMUNIST I NJOHUR ME NDIHMEN E DISA
MIQVE, PUNESOHET NE NJE DYQAN TE VOGEL, KU VAZHDON NE FSHEHTESI AKTIVITETIN
REVOLUCIONAR.TAKOHET ME SHUME ANETARE TE GRUPEVE KOMUNISTE, ME ATE TE
SHKODRES, TE KORÇES, TE TE RINJVE ETJ…
NE BASHKEPUNIM ME MILITANTET KOMUNISTE PUNON PER BASHKIMIN E GRUPEVE KOMUNISTE
QE ISHIN TE PERÇARE ME OBIEKTIV KRIJIMIN E NJE PARTIE TE VETME
KOMUNISTE.
ME 8 NENDOR 1941, U THEMELUA PARTIA KOMUNISTE E SHQIPERISE, DHE ENVER
HOXHA QE KISHTE LUAJTUR NJE ROL TE RENDESISHEM DHE TE VENDOSUR, U ZGJODH
NJE NDER ANETARET E KOMITETIT QENDROR PROVIZOR, NE BAZE TE VENDIMIT TE
MBLEDHJES THEMELUESE, NUK U ZGJODH ASNJE SEKRETAR E AS KRYETARI I PARTTSE.
SHUME SHPEJT ENVER HOXRA SPIKAT SI UDHEHEQESI I VERTETE I PARTISE I CILI
ZHVILLOI NJE AKTIVITET TE GJERE PER ORGANIZIMIN E SAJ EDHE NE QYTETE E
RAJONE TE TIERA TE VENDIT.
AI ISHTE FRYMEZUESI KRYESOR I POLITIKES SE PARTISE, QE KONSISTONTE NE
ORGANIZIMIN E LUFTES SE ARMATOSUR NEPERMJET NJE FRONTI TE VETEM TE TE
GHITHA FORCAVE PAVARESISHT NGA BINDJET E TYRE POLITIKE, IDEOLOGJIKE APO
FETARE NE SHTATOR 1942 NE KONFERENCEN E PEZES U KRIJUA
FRONTI PER ÇLIRIMIN KOMBETAR. I DENUAR ME VDEKJE NE MUNGESE NGA
GJYKATA FASHISTE , ENVER HOXHA JETON E PUNON NE ILEGALITET NE TIRANE E
NE ZONA TE NDRYSHME TE VENDIT.
NE MARS 1943 KONFERENZA E PARE KOMBETARE E PARTISE E ZGHEDH EDHE FORMALISHT
SEKRETAR TE PERGJITHSHEM TE PARTISE, PERGJEGJESI DHE FUNKSION QE JU BESUA
DERI SA VDIQ.
THEMELOI USHTRINE NACIONAL- ÇLIRIMTARE E CILA NE PRANVEREN E VITIT
1944 NUMERONTE 70 MIJE PARTIZANE. ROLI I ENVER HOXHES SI UDHEHEQES POLITIK
E USHTARAK QE SHUME I RENDESISHEM, NDOSHTA THEMELOR. THEMELOR ISHTE ROLI
I ENVER HOXHES NE ORGANIZIMIN E SISTEMIT TE RI POLITIKO-SHOQEROR.
I BINDUR NE FAKTIN SE SHQIPERIA E MBAS LUFTES NUK MUND TE VAZHDONTE TE
ISHTE NEN DOMINIMIN FEUDAL TE BORGJEZISE, E AS NJE KOLONI E FUQIVE IMPERIALISTE,
ENVER HOXHA NE PARTI ORIENTOI KRIJIMIN E PUSHTETIT TE RI POLITIK: KESHILLAT
NACIONAL - ÇLIRIMTARE.
NE MAJ TE VITIT 1944 KONGRESI ANTIFASHIST I PERMETIT EMERON ENVER HOXHEN
KRYETAR TE FRONTIT ANTIFASHIST NACIONAL - ÇLIRIMTAR, NE ATE KOHE
I VETMI ORGAN I PUSHTETIT LEGJISLATIV I SHETIT SHQIPTAR, QE GEZONTE TE
DREJTEN E NJE QEVERIE PROVIZORE, SI DHE KOMANDANT I PERGJITHSHEM I USHTRISE
NACIONAL ÇLIRIMTARE MBAS 4 MUAJSH NE PRAG TE ÇLIRIMIT TE
VENDIT, FRONTI ANTIFASHIST NACIONAL ÇLIRIMITARE U KTHYE NE QEVERI
DEMOKRATIKE PROVIZORE DHE ENVER HOXHA ISHTE KRYEMINISTRI I PARE I SHQIPERISE
SE RE.
MBAS ÇLIRIMIT TE SHQIPERISE QE U ARRIT VETEM NE SAJE TE LUFTES
DHE KONTRIBUTIT TE VETE USHTRISE NACIONAL ÇLIRIMTARE SHQIPTARE,
ENVER HOXHA FILLON NJE FAZE TJETER LUFTE E PUNE PER RINDERTIMIN E VENDIT
DHE FUTJEN NE RRUGEN E SOCIALIZMIT.
NE MARS TE VITIT 1946 ASAMBLEA KUSHTETUESE E DALE NGA ZGJEDHJET E LIRA
TE DHJETORIT 1945 SHPALLI SHQIPERINE REPUBLIKE POPULLORE, DHE EMEROI ENVER
HOXHEN KRYETAR TE SHOQERISE, FUNKSION QE MIBAJTI DERI NE VITIN 1954.
NE GUSHT TE VITIT 1946 ENVER HOXHA MERR PJESE NE KONFERENCEN E PAQES NE
PARIS SI KRYETAR I DELEGACIONIT SHQIPTAR, KU MBROJTI ME ARGUMENT E AFTESI
TE DREJTEN E POPULLIT TE TIJ PER T’U KONSIDERUAR PJESTAR I KOALICIONIT
ANTIFASHIST, DUKE KUNDERSHTUAR EDHE PRETENDIMET TERRITORIALE TE GREQISE.
GJATE VITEVE 1947-1948 ENVER HOXHA LUFTOI ME VENDOSMERI KUNDER ORVAJTJEVE
TE TITOS E BEOGRADID PER TA TRANSFORMUAR SHQIPERINE NE NJE REPUBLIKE TE
JUGOSLLAVISE.
DYSHIMET E MOSBESIMI I ENVER HOXHES NDAJ UDHEHEQJES JUGOSILLAVE E TITOS
FILLOJNE QYSH GJATE LUFTES NACIONAL ÇLIRIMTARE DHE U SHTUAN ME
SHUME PAS LUFTE, ME SHTIMIN E MARDHENIEVE MIDIS DY SHTETEVE SHTOHESHIN
EDHE DYSHIMET E ENVER HOXHES MBI POLITIKEN E VERTETE TE JUGOSLLAVISE.
KETO DYSHIME SHTOHESHIN E USHQEHESHIN NGA MENYRA SE SI KRYHESHIN E ZHVILLOHESHIN
MARDHENTET EKONOMIKE MIDIS DY VENDEVE DHE NGA SYNIMET GHITHNJE E ME TE
HAPURA TE JUGOSLLAVISE PER TA KTHYER SHQIPERINE NE NJE SHTET SATELIT TE
SAJ MBI TE GJITHA ÇESHTJA KOMBETARE, MOSMBAJTJA E PREMTIMIT NGA
TITO PER TE DREJTEN E VENDVENDOSJES SE KOSOVES QE NUK U REALIZUA KURRE,
SHTUAN DYSHIMET E ENVER HOXHES KUNDREJT UDHEHEQJES JUGOSLLAVE.
VITET 50 ISHIN VITE TE VESHTIRA KUR FILLOJNE HAPAT E PARE TE SHQlPERISE
DREJT ZHVILLIMIT EKONOMIK, SOCIAL E SHOQEROR. PER TE VLERESUAR NE MENYRE
KORREKTE E OBJEKTIVE KETE EKSPERIENCE GATI 50-VJEÇARE, PER TE KUPTUAR
MADHESHTINE E TRASFORMIMEVE POLITIKE, EKONOMIKE, SHOQERORE E KULTURORE
TE REALIZUARA, DUHET PATUR PARASYSH E KUJTUAR PRAPAMBETJEN E MADHE QE
SHQIPEPIA KISHTE TRASHEGUAR NGA E KALUARA.
NJE VEND ME EKONOMI BUJQESORE PRIMITIVE, KARAKTERIZUAR NGA MAREDHENIE
EKONOMIKE FEUDALE, POTHUAJSE PA ASNJE LLOJ INDUSTRIE, ME NJE NIVEL ARSIMOR
SHUME TE ULET, 90% E POPULLSISE ANALFABETE, NJE JETE MESATARE QE S’I
ARRINTE TE 40 VIETET.
KJO ISHTE SHQIPERIA E PARA ÇLIRIMIT.
KETIJ REALITETI TE HIDHUR JU SHTUAN DEMET E LUFTES: 28.000 TE RENE DESHMORE
NE NIE POPULLSI RRETH 800.000 BANORE, SI DHE DEMET E SHKATERRIMET NGA
LUFTA 5 VJEÇARE.
ENVER HOXHA SI UDHEHEQES I P.K.SH. E SI KRYETAR QEVERJE, LUAJTI NJE ROL
TE
RENDESISHEM NE LUFTEN PER RIMEKEMBJEN E SHQIPERISE, LUFTE QE ISHTE EDHE
ME E VESHTIRE SE AJO PER ÇLIRIMIN E VENDIT.
POLITICA E PARTISE SE PUNES (KETE EMER MARRE MBAS KONGRESIT TE PARE 1948),
ORIENTOHEJ NE TRE DREJTIME THEMELORE: INDUSRIALIZIMI I VENDIT, NXJERRJA
NGA PRAPAMBETJA E ZHVILLIMI I BUJQESISE NEPERMJET KOLEKTIVIZIMIT, ZHVILLIMI
I ARSIMIT E I KULTURES.
ENVER HOXHA SI UDHEHEQES I PPSH, ISHTE IDEATORI E FRYMEZUESI I KETIJ PROGRAMI
QE FILLOI TE ZBATOHEJ NE ATO VITE.
NE SAKRIFICA TE MEDHA, ME PUNE E ENTUSIAZEM POPULLOR SI DHE ME NDIHMEN
E VENDEVE SOCIALISTE- BASHKIMI SOVJETIK NE VITET 50 E PER NJE PERIUDHE
EDHE KINA-, SHQIPERIA U TRANSFORMUA NE NJE VEND TE ZHVILLUAR, SHUME LARG
NGA NIVELI MESJETAR I SE KALUARES, DHE KY ISHTE NJE PROGRES I MADH.
U NDERTUAN UZINA E FABRIKA TE MEDHA E TE SHUMTA, HIDROCENTRALE, U BONIFIKUAN
KENETAT, SISTEMUAR E ARGJINUAR LUMENJTE, LINDEN NGA, HIÇI QYTETE
TE REJA U NGRIT E U ZHVILLUA NJE SISTEM ARSIMOR FALAS E PER TE GJITHE,
U ELEKTRIFIKUA I GJITHE VENDI. ENVER HOXHA E DINTE MIRE QE SHQIPERIA NUK
ISHTE NJE PARAJSE, QE ISHTE AKOMA SHUME LARG NGA VENDET E ZHVILLUARA TE
EUROPES.
FUNDI I VITEVE 50 U KARAKTERIZUA NGA MOSMAREVESHJE GJITHJE E NE RRITJE
ME UDHEHEQJEN SOVJETIKE.
PPSH E PERSONALISHT ENVER HOXHA USHQENIN SHUME REZERVA E DYSHIME PER KURSIN
E RI APLIKUAR NGA HRUSHOVI MBAS KONGRESIT TE 20 TE P.K.BSS.
PER ENVER HOXHEN NUK ISHTE VETEM ÇESHTJA E STALINIT, POR MBI TE
GITHA POLITIKA NDAJ SHBA E IMPERIALIZMIT BOTEROR, SI DHE TENDENCAT HEGJEMONISTE
TE BSS NDAJ VENDEVE SOCIALISTE.
ENVER HOXHA NE SHUME RASTE NE MOSKE, NE DHJETOR 1956, PRILL 1957, JANAR
1960, SI DHE NE TIRANE NE MAJ 1959, NE TAKIMET E BERA ME HRUSHOVIN SHFAQI
REZERVAT E TIJ. DERISA U ARRIT NE KONFERENCEN E 81 PARTIVE KOMUNISTE,
MBAJTUR NE MOSKE ME 16/11/1960 - KU ENVER HOXHA ME NJE FJALIM TE GUXIMSHEM
BERI PUBLIKE REZERVAT DHE AKUZAT E TIJ NDAJ KURSIT TE RI TE UDHEHEQJES
SOVJETIKE. KY AKT SHENOI EDHE SHKEPUTJEN ZYRTARE MIDIS SHQIPERISE E BSS.
NGA KY MOMENT ENVER HOXHA, MBESHTETUR PER NJE PERIUDHE TE SHKURTER NGA
KINA, U BE I VETMI LUFTETAR I PATHYESHEM KUNDER REVIZIONIZMIT MODERN.
GJATE GJITHE JETES SE TIJ MROJTI TEORINE E PARIMIT NE TE CILAT BESONTE,
MARKSlZEM-LENINIZMIN, KUNDERSHTOI ÇDO DEVIJIM NGA SHPIRTI REVOLUCIONAR
I KESAJ TEORIE, JUGOSLLAVET, SOVJETIKET, KINEZET, EUROKOMUNISTET, TE GHITHE
ISHIN PER TE KALI I TROJES NE LEVIZJEN KOMUNISTE E PUNETOR BOTERORE.
ENVER HOXHA DONTE TE RUANTE FITORET E SOCIALIZMIT NE SHQIPERI SI DHE LIRINE
E PAVARESINE E SAI.
NE VITET 70 HAPEN FRONTE TE REJA LUFTE QE ZBULOHEN E DEMASKOHEN BRENDA
PARTISE E SHTETIT TE GHITHE ATA QE ISHIN KUNDER SOCIALIZMIT.
NJE INFRAKT E GODET NE VITIN 1973, EDHE PSE E KALON MJAFT MIRE, NUK MUND
TE DEDIKOJE GJITHE AFTESITE E TIJ KESAJ LUFTE TE RE.
NE FAKT NGA AI MONENT, AKTIVITETI I ENVER HOXHES NE PARTI E NE SHTET ZVOGELOHET
GJITHNJE E ME SHUME.
FILLON PUNA E ARMIQVE, TE DEPERTUAR BRENDA PARTISE E SHTETIT PER SHKATERRIMIN
METODIK E SISTEMATIK TE GJITÇKAJE QE ISHTE REALIZUAR NE SOCIALIZEM.
NE FUND TE VITEVE 70 E FILLIMIN E VITEVE 80 FILLON NJE PERIUDHE AKTIVITETI
INTENSIV TEORIK I ENVER HOXHES, E GJITHE EKSPERIENCA E JETA E TU SI MILITANT
E UDHEHEQES KOMUNIST PERMBLIDHET NE SHUME VOLUME TE SHKRUAJTURA PREJ TIJ,
NDER KETO PERMENDIM:
"VETADMINISTRMI JUGOSLLAV" TEORI E PRAKTIKE CAPITALISTE (1978),
IMERIALIZMI DHE REVOLUCIONI (1978),
SHENIME PER KINEN (1979),
ME STALININ(1979),
EUROKOMUNIZMI ESHTE ANTIKOMUNIZEM(1980),
HRUSHOVIANET (1980 ),
RREZIKU ANGLOAMERIKAN PER SHQIPERINE (1982 ),
TITISTET (1982 ),
SHENIME MBI LINDJEN E MESME (1984),
KUR U HODHEN THEMELET E SHQlPERISE SE RE (1984).
DY POPUJ MIQ (1985 ),
SUPERFUQITE (1985).
KJO ESHTE VETEM NJE PJESE E AKTIVITETIT TE TU INTENSIV, NEPERMJET TE CILIT
ENVER HOXHA KA PASURUAR BAGAZHIN UNIVERSAL TE EKSPERIENCES E TEORISE PER
TE CILAT DEDIKOI GJITHE JETEN E TU.
NE VITET 80 GJENDJA SHENDETESORE E ENVER HOXHES KEQESOHET, VUANTE NGA
DIABETI DHE NE 1983 PESOI NJE ISKEMI ÇEREBRALE, JU PERSERIT ME
1984.
ME 11 PRILL TE VITIT 1985 VDES ENVER HOXHA. (VIDEO).
VDEKJA E TIJ U NDJE NGA MBARE POPULLI SI NJE HUMBJE E MADHE, ISHTE NJE
DHIMBJE KOMBETARE E SINQERTE DHE E NDJESHME. POPULLI SHQIPTAR E DONTE
DHE E RESPEKTONTE.
ENVER HOXHA ME AKTIVITETIN E TIJ 50 VJEÇARE I KISHTE DHENE POPULLIT
SHQIPTAR LIRI E DINJITET KOMBETAR, UDHEHOQI POPULLIN NGA ERRESIRA E FEUDALIZMIT
DREJT NJE SHOQERIE EDHE PSE JO IDEALE, ME TE DREJTE E ME TE PERPARUAR,
I DHA POPULLIT TE TIJ NJE IDEAL PER TE CILIN JA VLENTE TE LUFTOJE, TE
SAKRIFIKOJE, TE JETOJE.
ENVER HOXHA ARRITI T'I JAPE POPULLIT TE TIJ ATE QE SOT I MUNGON.
Tirana, 1995
Tom Kastrioti
|
|
